Bibliotheken en boekhandels leveren in principe dezelfde producten. Er zijn echter wel verschillen tussen beide sectoren.
De bibliotheken samen hebben een grotere collectie dan de boekhandel. De bibliotheekcollectie is voor ieder lid toegankelijk en bestaat uit zowel recent gepubliceerde als oudere boeken. Bij de boekhandel ligt de nadruk op recente boeken.
Hoe verhoudt de boekenmarkt zich tot de uitleen van boeken door openbare bibliotheken?
In bovenstaande tabel wordt het aantal in de periode 2004-2010 verkochte boeken (per inwoner) vergeleken met het aantal uitgeleende boeken (per inwoner).
Het aantal per inwoner uitgeleende boeken vertoont in deze periode een dalende tendens (zie ook Uitleningen in historisch perspectief). Tegelijkertijd is er in de verkoop van boeken een stijgende tendens waar te nemen. Wat hiervan de oorzaak, of oorzaken, zijn, is moeilijk na te gaan. Mogelijk spelen er verschillende mechanismen een rol. Een toenemende welvaart kan leiden tot het gemakkelijker/meer kopen van boeken, bijv. om cadeau te geven. Dat wil overigens nog niet zeggen dat deze boeken ook gelezen worden. Bij de bibliotheek daarentegen wordt een boek geleend met de bedoeling om het daadwerkelijk te lezen.
Extra inzicht in het gedrag van de klant op het gebied van kopen en/of lenen bieden de uitkomsten van een rij opeenvolgende onderzoeken in de periode 1983-2007. De vragen die werden voorgelegd, luidden: koopt u wel eens boeken om deze zelf te lezen; versus: leent u wel eens boeken bij de bibliotheek om deze zelf te lezen?
De afbeelding laat zien dat het percentage Nederlanders dat zegt (vrijwel) nooit boeken te kopen of te lenen in de loop van meer dan 20 jaar iets boven de 30% schommelt. Ook het aandeel mensen dat zowel koopt als leent is constant op net iets onder 30%, al is er sinds midden jaren negentig een geringe daling te bespeuren.
Sinds de jaren negentig stijgt het percentage van degenen die wel kopen maar niet lenen, terwijl de combinatie van niet kopen en wel lenen wat op zijn retour is. Zie ook Uitleningen boeken volwassenen.